చైనా విశ్వవిద్యాలయాలతో పోటీపడలేకపోతున్న భారతీయ విద్యాసంస్థలు – అధ్యాపక నియామకాల్లో ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీలకు సముచిత ప్రాతినిధ్యం కల్పించాల్సిన అవసరం లేదా?
భారతదేశంలోని ప్రతిష్ఠాత్మక ఉన్నత విద్యాసంస్థలైన ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్స్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (IITs), ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ (IISc) అంతర్జాతీయ విద్యా ర్యాంకింగ్స్‌లో ఆశించిన స్థాయిలో రాణించలేకపోతున్నాయి. ముఖ్యంగా QS వరల్డ్ యూనివర్సిటీ ర్యాంకింగ్స్ – ఆసియా 2027లో భారతదేశంలోని ఒక్క ఐఐటీ కూడా మొదటి 50 స్థానాల్లో నిలవలేకపోవడం ఉన్నత విద్యారంగంలో చర్చనీయాంశంగా మారింది.
ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నవంబర్ 6, 2026న ప్రచురించిన కథనం ప్రకారం, వరుసగా రెండో సంవత్సరం కూడా ఆసియాలోని టాప్-50 విశ్వవిద్యాలయాల జాబితాలో భారతీయ విద్యాసంస్థలకు చోటు దక్కలేదు. ఐఐటీ ఢిల్లీ 66వ స్థానంలో నిలవగా, IISc బెంగళూరు 79వ స్థానానికి పడిపోయింది. ఐఐటీ బాంబే 83వ స్థానంలో, ఐఐటీ మద్రాస్ 85వ స్థానంలో నిలిచాయి.
మరోవైపు చైనా విశ్వవిద్యాలయాలు పరిశోధన, అంతర్జాతీయ గుర్తింపు, విద్యా ప్రమాణాలు వంటి రంగాల్లో గట్టి పోటీ ఇస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో భారతీయ ఉన్నత విద్యాసంస్థల పనితీరుపై సమగ్ర సమీక్ష అవసరమనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ఐఐటీల్లో అధ్యాపకుల సామాజిక ప్రాతినిధ్యం ఎంత?
భారతదేశంలోని ప్రతిష్ఠాత్మక ఐఐటీల్లో అధ్యాపక నియామకాల విషయంలో సామాజిక న్యాయం, రిజర్వేషన్ల అమలు ప్రశ్నార్థకంగా మారుతున్నాయి.
2024లో RTI ద్వారా సేకరించిన వివరాల ప్రకారం, 21 ఐఐటీల్లో అధ్యాపకులలో సుమారు 80 శాతం మంది జనరల్ కేటగిరీకి చెందినవారుగా ఉన్నారు. ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ వర్గాలకు చెందిన అధ్యాపకుల ప్రాతినిధ్యం చాలా తక్కువగా ఉంది.
ముఖ్యంగా ఐఐటీ ఖరగ్‌పూర్‌లో అధ్యాపకులలో సుమారు 92 శాతం మంది జనరల్ కేటగిరీకి చెందినవారిగా ఉన్నట్లు ఒక అధ్యయనం పేర్కొంది. ఇది ఒక్క విద్యాసంస్థకు సంబంధించిన గణాంకం మాత్రమే అయినప్పటికీ, దేశంలోని అత్యున్నత విద్యాసంస్థల్లో సామాజిక ప్రాతినిధ్యంపై తీవ్రమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది.
కేంద్ర విద్యాసంస్థల్లో అధ్యాపక నియామకాల కోసం అమలులో ఉన్న రిజర్వేషన్ నిబంధనల ప్రకారం ఎస్సీలకు 15 శాతం, ఎస్టీలకు 7.5 శాతం, ఓబీసీలకు 27 శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పించాల్సి ఉంది. అయితే ఆ నిబంధనలకు అనుగుణంగా ప్రాతినిధ్యం కల్పించడంలో అనేక సంస్థలు వెనుకబడి ఉన్నాయనే విమర్శలు ఉన్నాయి.
వైవిధ్యం అంటే కేవలం రిజర్వేషన్ కాదు – జ్ఞానానికి కొత్త కోణాలు
ఒక విశ్వవిద్యాలయం గొప్పతనం కేవలం భవనాలు, ప్రయోగశాలలు, నిధులు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఆధారంగా మాత్రమే నిర్ణయించబడదు. అక్కడ బోధించే అధ్యాపకుల అనుభవాలు, సామాజిక నేపథ్యాలు, ఆలోచనా విధానాలు, పరిశోధన దృక్పథాలు కూడా విద్యా ప్రమాణాలను ప్రభావితం చేస్తాయి.
భారతదేశం అనేక భాషలు, సంస్కృతులు, సామాజిక వర్గాలు, విభిన్న జీవన అనుభవాలు కలిగిన దేశం. అలాంటి దేశంలో ఉన్నత విద్యాసంస్థలు కూడా ఈ వైవిధ్యానికి ప్రతిబింబంగా ఉండాలి.
ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ వర్గాలకు చెందిన ప్రతిభావంతులైన పరిశోధకులు, అధ్యాపకులు, శాస్త్రవేత్తలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించడం వల్ల పరిశోధనల్లో కొత్త సమస్యలు, కొత్త అనుభవాలు, కొత్త పరిష్కారాలు వెలుగులోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది.
సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గాల నుంచి వచ్చిన వ్యక్తులు ఎదుర్కొన్న అనుభవాలు కూడా పరిశోధనలకు విలువైన దృక్పథాలను అందించగలవు. అందువల్ల విద్యారంగంలో సామాజిక వైవిధ్యాన్ని పెంచడం అనేది కేవలం ప్రాతినిధ్యానికి సంబంధించిన అంశం మాత్రమే కాదు. అది విద్యా నాణ్యత, సమాన అవకాశాలు, ప్రజాస్వామ్య విలువలకు సంబంధించిన అంశం కూడా.
చైనా నుంచి నేర్చుకోవాల్సింది ఏమిటి?
చైనా విశ్వవిద్యాలయాలు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో సాధిస్తున్న పురోగతికి భారీ పరిశోధనా పెట్టుబడులు, ఆధునిక ప్రయోగశాలలు, పరిశోధకులకు అవకాశాలు, అంతర్జాతీయ సహకారం, విద్యా విధానాల్లో నిరంతర సంస్కరణలు వంటి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి.
భారతదేశం కూడా చైనాతో పోటీ పడాలంటే కేవలం పరిశోధనా నిధులను పెంచడం సరిపోదు. ప్రతిభావంతులైన ప్రతి ఒక్కరికీ సమాన అవకాశాలు కల్పించాలి. నియామకాల్లో పారదర్శకత ఉండాలి. సామాజిక వివక్షకు తావులేకుండా విద్యాసంస్థల్లో ప్రతిభకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.
అలాగే ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ వర్గాలకు చెందిన పరిశోధకులకు ఉన్నత స్థాయి పరిశోధనల్లో, అధ్యాపక నియామకాల్లో, నాయకత్వ స్థానాల్లో తగిన ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలి.
QS ర్యాంకింగ్స్‌కు వైవిధ్యం ఎంత ముఖ్యం?
QS ఆసియా ర్యాంకింగ్స్‌లో అకడమిక్ ప్రతిష్ఠ, యజమానుల అభిప్రాయం, అధ్యాపక-విద్యార్థి నిష్పత్తి, పరిశోధనా పత్రాలు, వాటికి వచ్చే సైటేషన్లు, అంతర్జాతీయ పరిశోధనా సహకారం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యత ఉంటుంది.
అందువల్ల అధ్యాపకుల సామాజిక వైవిధ్యం పెరిగినంత మాత్రాన ర్యాంకింగ్స్ స్వయంచాలకంగా పెరుగుతాయని చెప్పలేం. అయితే సమాన అవకాశాలు, విభిన్న పరిశోధనా దృక్పథాలు, ప్రతిభకు తగిన ప్రోత్సాహం, మెరుగైన విద్యా వాతావరణం పరిశోధన నాణ్యతను పెంచడానికి దోహదపడవచ్చు.
ప్రభుత్వానికి, విద్యాసంస్థలకు కొన్ని కీలక ప్రశ్నలు
- ఐఐటీల్లో ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ అధ్యాపకుల ప్రాతినిధ్యం ఎందుకు ఇంత తక్కువగా ఉంది?
- చట్టబద్ధమైన రిజర్వేషన్ నిబంధనలు పూర్తిస్థాయిలో ఎందుకు అమలు కావడం లేదు?
- రిజర్వ్‌డ్ కేటగిరీలకు సంబంధించిన ఖాళీ అధ్యాపక పోస్టులను భర్తీ చేయడంలో జాప్యం ఎందుకు జరుగుతోంది?
- నియామక ప్రక్రియల్లో పారదర్శకత, సామాజిక న్యాయం కోసం స్వతంత్ర సమీక్షలు ఎందుకు నిర్వహించకూడదు?
- దేశంలోని అణగారిన వర్గాలకు చెందిన ప్రతిభావంతులైన పరిశోధకులకు అంతర్జాతీయ స్థాయి పరిశోధనా అవకాశాలు ఎందుకు పెంచకూడదు?
ముగింపు: వైవిధ్యమే బలం – సమాన అవకాశాలే అభివృద్ధికి పునాది
భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్రజాస్వామ్య దేశంగా చెప్పుకుంటున్నప్పుడు, దేశంలోని అత్యున్నత విద్యాసంస్థల్లో కూడా ప్రజాస్వామ్య విలువలు ప్రతిబింబించాలి. కొద్దిమంది సామాజిక వర్గాల ఆధిపత్యంతో కాకుండా, అన్ని సామాజిక వర్గాల ప్రతిభకు సమాన అవకాశాలు కల్పించినప్పుడే నిజమైన జ్ఞాన సమాజం నిర్మితమవుతుంది.
ఐఐటీల్లో ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ అధ్యాపకులకు సముచిత ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలి. రిజర్వేషన్లను సమర్థవంతంగా అమలు చేయాలి. సామాజిక వైవిధ్యాన్ని విద్యా వ్యవస్థలో అంతర్భాగం చేయాలి.
92 శాతం జనరల్ కేటగిరీ అధ్యాపకులు ఉన్న ఒక ఐఐటీ ప్రపంచ స్థాయి పోటీలో వెనుకబడితే, మిగిలిన సామాజిక వర్గాల ప్రతిభకు తగిన అవకాశాలు కల్పించి చూడాల్సిన అవసరం లేదా?
భారతదేశం నిజంగా ప్రపంచ విద్యా రంగంలో అగ్రగామిగా ఎదగాలంటే ప్రతిభకు కులం అడ్డంకి కాకూడదు. అవకాశాలు కొందరికే పరిమితం కాకూడదు.
సామాజిక వైవిధ్యం బలహీనత కాదు. అది జ్ఞానానికి బలం. సమాన అవకాశాలే ప్రపంచ స్థాయి భారతదేశానికి పునాది కావాలి!
