రెండో ప్రపంచ యుద్ధం మొదలైన తర్వాత బ్రిటిష్ భారత సైన్యం నియామక పరిధిని విస్తరించవలసి వచ్చింది. 1941 జూలైలో డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ వైస్రాయ్ డిఫెన్స్ అడ్వైజరీ కమిటీలో సభ్యుడయ్యారు. ప్రత్యేక మహర్ రెజిమెంట్ కోసం ఒత్తిడి తెచ్చారు. మహర్ సమాజం పెద్ద సంఖ్యలో చేరాలని పిలుపునిచ్చారు. అక్టోబర్ 1న కర్ణాటకలోని బెల్గాం (నానావాడి)లో మొదటి బెటాలియన్ ఏర్పడింది. నాయకత్వం లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ హెచ్.జె.ఆర్. జాక్సన్, సుబేదార్ మేజర్ షేక్ హస్నుద్దీన్.
ఇది మొదటి ప్రయత్నం కాదు. 1917 జూన్‌లో 111వ మహర్స్ బెటాలియన్ ఏర్పడింది. 1920లో 71వ పంజాబీలలో విలీనమై, 1921 మార్చిలో రద్దయింది. 1892 నుంచి బ్రిటిష్ నియామక విధానంలో మహర్ల చేరిక దాదాపు ఆగిపోయింది. అంబేద్కర్ తండ్రి రామ్‌జీ మాలోజీ సక్పాల్ స్వయంగా సైన్యంలో పనిచేశారు. ఆ నేపథ్యమే 1941 ప్రయత్నానికి బలం ఇచ్చింది.
1942 జూన్‌లో కాంప్టీలో రెండో బెటాలియన్, ఆగస్టులో బెల్గాంలో 25వ మహర్స్, నౌషెరాలో మూడో బెటాలియన్ ఏర్పడ్డాయి. యుద్ధ కాలంలో 1వ, 3వ బెటాలియన్లు నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్‌లో పనిచేశాయి. 2వ, 25వ బెటాలియన్లు దేశంలోపల అంతర్గత భద్రతా విధుల్లో ఉన్నాయి. కొన్ని యూనిట్లు బర్మా, పర్షియా, ఇరాక్ రంగాల్లో కూడా ఉన్నాయి. 25వ బెటాలియన్ 1946లో రద్దయింది.
శిక్షణ కంపెనీ 1942 అక్టోబర్ 1న కాంప్టీలో మొదలైంది. 1946 అక్టోబర్‌లో రెజిమెంట్ మీడియం మెషిన్ గన్ పాత్రకు మారింది. కేంద్రం అహ్మద్‌నగర్ దగ్గరి అరంగావ్ మీదుగా 1948లో మధ్యప్రదేశ్‌లోని సాగర్‌కు వెళ్లింది. 1963 నాటికి మళ్లీ సాధారణ పదాతిదళ పాత్రకు వచ్చింది. రెజిమెంటల్ సెంటర్ ఇప్పటికీ సాగర్‌లోనే ఉంది. రణిఖేత్‌లో రెజిమెంటల్ మెమోరియల్ ఉంది. 1956లో పంజాబ్ సరిహద్దు కోసం ఏర్పడిన బోర్డర్ స్కౌట్స్‌లోని మూడు బెటాలియన్లు రెజిమెంట్‌లో కలిశాయి.
నినాదం “యశ్ సిద్ధి” — సాఫల్యం, సిద్ధి. యుద్ధ నినాదం “బోలో హిందుస్తాన్ కీ జై”. చిహ్నం ట్రైపాడ్‌పై అడ్డంగా ఉన్న రెండు వికర్స్ మీడియం మెషిన్ గన్లు, మధ్యలో బాకు.
ఈ రెజిమెంట్ నుంచి ఇద్దరు సైన్యాధ్యక్షులు వచ్చారు. జనరల్ కె.వి. కృష్ణారావు 1942లో 2 మహర్‌లో కమిషన్ పొందారు. 1981 జూన్ నుంచి 1983 జూలై వరకు ఆర్మీ చీఫ్. 1968–83 మధ్య రెజిమెంట్ కల్నల్. 1971లో ఆయన 8వ మౌంటెన్ డివిజన్ సిల్హెట్‌ను స్వాధీనం చేసుకుని ఈశాన్య బంగ్లాదేశ్ విముక్తిలో పాల్గొంది. జనరల్ కృష్ణస్వామి సుందర్జీ 1946 ఏప్రిల్ 28న మహర్ రెజిమెంట్‌లో అత్యవసర కమిషన్ పొందారు. 1986 ఫిబ్రవరి 1 నుంచి 1988 మే 31 వరకు సైన్యాధ్యక్షుడు. బ్రిటిష్ భారత సైన్యం నుంచి వచ్చి భారత సైన్యానికి అధిపతి అయిన చివరి అధికారి. యాంత్రిక పదాతిదళం ఏర్పాటు, సైన్య ఆధునీకరణలో ఆయన పాత్ర పెద్దది. 16వ బెటాలియన్ (మాజీ 8 పారా) 1981లో 12వ మెకనైజ్డ్ ఇన్‌ఫాంట్రీగా మారింది.
లెఫ్టినెంట్ జనరల్ బి.సి. నంద 1987–89లో నార్తర్న్ కమాండ్, లెఫ్టినెంట్ జనరల్ జ్ఞాన్ భూషణ్ 2011–13లో సౌత్ వెస్టర్న్ కమాండ్ అధిపతులయ్యారు.
విభజన తర్వాత అల్లర్లలో లక్షలాది శరణార్థుల తరలింపులో రెజిమెంట్ పాల్గొంది. థియేటర్ ఆనర్లు: జమ్మూ-కాశ్మీర్ 1947–48, పంజాబ్ 1947–48, లడఖ్ 1962, పంజాబ్ 1965, జమ్మూ-కాశ్మీర్ 1965, రాజస్థాన్-సింధ్ 1971, పంజాబ్ 1971, తూర్పు పాకిస్తాన్ 1971, జమ్మూ-కాశ్మీర్ 1971. బ్యాటిల్ ఆనర్లు: అసల్ ఉత్తర్, జౌరియన్ కలిట్, కాలిధర్, తిలక్‌పూర్-ముహదిపూర్, సెహ్జ్రా, హరర్ కలాన్, పర్బత్ అలీ, థాన్‌పీర్, షంషేర్ నగర్.
1965లో 9 మహర్ అఖ్నూర్ సెక్టార్‌లోని త్రోటి వద్ద మూడు రాత్రులు నిలిచి జౌరియన్ కలిట్ బ్యాటిల్ ఆనర్ సాధించింది. 17 మంది అమరులయ్యారు. 10 మహర్ అదే యుద్ధంలో తిలక్‌పూర్-ముహదిపూర్‌ను స్వాధీనం చేసుకుంది. 1971లో అదే బెటాలియన్ షంషేర్ నగర్ వద్ద చాటియాపూర్ టీ ఫ్యాక్టరీ యుద్ధంలో పాల్గొంది. 1 మహర్‌కు హరర్ కలాన్ బ్యాటిల్ ఆనర్ ఉంది. ఆపరేషన్ బ్లూస్టార్ (1984), అరుణాచల్‌లో ఆపరేషన్ ఫాల్కన్ (1986), ఆపరేషన్ రక్షక్‌లో కూడా ఆ బెటాలియన్ పాల్గొంది.
1987లో శ్రీలంకలో ఆపరేషన్ పవన్‌లో 4, 8, 13, 19 మహర్, 108 టెరిటోరియల్ ఆర్మీ బెటాలియన్ పాల్గొన్నాయి. నవంబర్ 25 రాత్రి 8 మహర్‌కు చెందిన మేజర్ రామస్వామి పరమేశ్వరన్ సెర్చ్ ఆపరేషన్ నుంచి తిరిగి వస్తూ ముఠా ముట్టడికి గురయ్యారు. వెనుక నుంచి చుట్టుముట్టి ఢీకొన్నారు. ఛాతీలో గుళ్లు తగిలినా ఆయుధం లాక్కొని ఎదుటివారిని కాల్చారు. గాయపడినా ఆదేశాలు ఇస్తూనే అమరులయ్యారు. ఐదుగురు ముఠా సభ్యులు చనిపోయారు. ఆయనకు మరణానంతరం పరమ వీర చక్రం వచ్చింది. రెజిమెంట్‌కు ఇది ఏకైక పీవీసీ.
అశోక చక్రం ఒకటి: సుబేదార్ సురేశ్ చంద్ యాదవ్ (13 మహర్ / ఎన్‌ఎస్‌జీ), మరణానంతరం. మహా వీర చక్రాలు నాలుగు — నాయక్ కృష్ణ సోనావనే (1 మహర్), సిపాయి అన్సుయా ప్రసాద్ (10 మహర్), ఇద్దరూ మరణానంతరం; మేజర్ పుట్టిచంద సోమయ్య గణపతి (8 మహర్), లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ గుర్బన్స్ సింగ్ సంఘా. వికీపీడియాలో నమోదైన గౌరవాలు (జాబితా అసంపూర్ణం): 1 పరమ వీర చక్ర, 1 అశోక చక్ర, 4 మహా వీర చక్ర, 5 కీర్తి చక్ర, 32 వీర చక్ర, 39 శౌర్య చక్ర, 221 సేనా మెడల్. సంఖ్యలు మూలం, సంవత్సరం బట్టి మారతాయి.
ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతి దళాల్లోనూ రెజిమెంట్ పనిచేసింది. 1961లో కాంగోలో 3 మహర్, 4 మహర్ కంపెనీలు; 1993లో సోమాలియాలో 5 మహర్; 2010లో సూడాన్‌లో 13 మహర్; 2017–18లో 14 మహర్ యూఎన్ మిషన్‌లో ఉంది.
ఇప్పుడు రెజిమెంట్‌లో సుమారు 21 రెగ్యులర్ బెటాలియన్లు, మూడు టెరిటోరియల్ ఆర్మీ యూనిట్లు, మూడు రాష్ట్రీయ రైఫిల్స్ బెటాలియన్లు ఉన్నాయి. 4, 5, 6 బెటాలియన్లు బోర్డర్ పాత్రలో ఉన్నాయి. 8 మహర్ పరమ వీర చక్ర బెటాలియన్. సైనికులు మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్, ఉత్తరప్రదేశ్, బిహార్ నుంచి వస్తారు. మొదట ఒక సమాజం కోసం ఉద్దేశించిన రెజిమెంట్ ఇప్పుడు మిశ్రమ కూర్పు.
ప్రస్తుత కల్నల్ ఆఫ్ ది రెజిమెంట్ లెఫ్టినెంట్ జనరల్ సందీప్ జైన్ (ఏవీఎస్‌ఎం, ఎస్‌ఎం). 1988 జూన్ 11న 13 మహర్‌లో కమిషన్ పొందారు. 2024 ఆగస్టు 1 నుంచి రెజిమెంట్ కల్నల్. 16 కార్ప్స్, ఇండియన్ మిలిటరీ అకాడమీ కమాండెంట్ పదవులు నిర్వహించారు. 2026 ఏప్రిల్ 1న సదరన్ కమాండ్ అధిపతి అయ్యారు. 2026 జూలై 1 నుంచి సైన్య ఉపాధ్యక్షుడు. రెజిమెంట్ కల్నల్‌గా కొనసాగుతూనే ఈ పదవి చేపట్టడం సైన్యంలో సాధారణం.
2025 గణతంత్ర దినోత్సవ కవాతులో రెజిమెంట్ దళం పాల్గొంది. కాంటింజెంట్ కమాండర్ కెప్టెన్ అమన్ ప్రతాప్ సింగ్. సాగర్ కేంద్రం నుంచి అగ్నివీర్ నియామకం కొనసాగుతోంది. 2026 ఆగస్టు–సెప్టెంబర్‌లో యూనిట్ హెడ్‌క్వార్టర్స్ కోటా, సంబంధ, క్రీడా కోటా ర్యాలీలు జరిగాయి.
1971 డిసెంబర్ యుద్ధంలో మహర్ రెజిమెంట్ పశ్చిమ, తూర్పు రెండు రంగాల్లో పాల్గొంది. ఒకే బెటాలియన్ కాదు. కనీసం ఐదు బెటాలియన్లు వేర్వేరు సెక్టార్లలో పోరాడాయి. రెజిమెంట్‌కు ఆ యుద్ధం నుంచి పర్బత్ అలీ, హరర్ కలాన్, సెహ్జ్రా, షంషేర్ నగర్ బ్యాటిల్ ఆనర్లు, రాజస్థాన్-సింధ్ 1971, పంజాబ్ 1971, తూర్పు పాకిస్తాన్ 1971 థియేటర్ ఆనర్లు వచ్చాయి.
పశ్చిమ రంగంలో 2 మహర్ నయా చోర్ వద్ద పోరాడింది. దానికి పర్బత్ అలీ బ్యాటిల్ ఆనర్, రాజస్థాన్-సింధ్ 1971 థియేటర్ ఆనర్ వచ్చాయి. 1 మహర్ షకర్‌గఢ్ సెక్టార్‌లో ఉంది. డిసెంబర్ 10, 1971న హరర్ కలాన్ వద్ద జరిగిన పోరాటం రెజిమెంట్ బ్యాటిల్ ఆనర్ అయింది. థియేటర్ ఆనర్ పంజాబ్ 1971. ఆ యుద్ధంలో సెకండ్ లెఫ్టినెంట్ డేవిడ్ దేవిదాసన్‌కు వీర చక్రం వచ్చింది. రెజిమెంట్ రికార్డులో లాన్స్ నాయక్ తుకారాం జావిర్, విఠోబా ఖరాట్, భీమా కాంబ్లే, సిపాయి నథురాం కసారే తదితరులు అమరులుగా నమోదయ్యారు. 6 మహర్ సెహ్జ్రా సేలియంట్ సెక్టార్‌లో పోరాడి సెహ్జ్రా బ్యాటిల్ ఆనర్ సాధించింది.
తూర్పు రంగంలో 10 మహర్, 15 మహర్ (అప్పుడు 32 మహర్) పాల్గొన్నాయి. 10 మహర్ 81వ మౌంటెన్ బ్రిగేడ్‌లో షంషేర్ నగర్ వద్ద ఉంది. పని చాట్లాపూర్ (చాటియాపూర్) టీ ఫ్యాక్టరీని పట్టుకోవడం. అది మెషిన్ గన్ స్థానాలతో బలపరచిన మొదటి రక్షణ రేఖ. బ్రిగేడ్ పై అధికారి మేజర్ జనరల్ కె.వి. కృష్ణారావు. ఆయన 2 మహర్ నుంచి వచ్చిన అధికారి. తర్వాత సైన్యాధ్యక్షుడయ్యారు. అయితే 81వ బ్రిగేడ్ మొత్తం మహర్ రెజిమెంట్ కాదు. 10 మహర్ ఆ బ్రిగేడ్‌లో ఒక బెటాలియన్.
నవంబర్ 29–30 రాత్రి జరిగిన ఈ దాడిలో ప్రత్యేక ఆయుధాలు, పదాతిదళ మోర్టార్లు కూడా లేకుండా పోరాడారని రెజిమెంట్ చరిత్ర చెబుతోంది. ప్లాటూన్‌కు నాయకత్వం వహించిన నాయబ్ సుబేదార్ మామ్ చంద్ శర్మ ముందు నిలిచి పోరాడి అమరులయ్యారు. ఆయనకు మరణానంతరం వీర చక్రం వచ్చింది. ఫ్యాక్టరీ పతనం తర్వాత మొదటి రక్షణ రేఖ తెరుచుకుంది. మౌల్వీ బజార్ నుంచి షంషేర్ నగర్, అక్కడి నుంచి అగర్తలాకు ఎయిర్‌లిఫ్ట్ జరిగింది. ఢాకాపై హెలిబోర్న్ దాడికి సిద్ధమయ్యారు. డిసెంబర్ 16న ఢాకా లొంగిపోవడంతో ఆ ఆపరేషన్ రద్దయింది. 10 మహర్‌కు షంషేర్ నగర్ బ్యాటిల్ ఆనర్, తూర్పు పాకిస్తాన్ 1971 థియేటర్ ఆనర్ వచ్చాయి.
అదే యుద్ధంలో కృష్ణారావు నేతృత్వంలోని 8వ మౌంటెన్ డివిజన్ సిల్హెట్ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంది. అది డివిజన్ విజయం. మహర్ బెటాలియన్ ఒక్కటే సాధించినది కాదు. రెజిమెంట్ పాత్ర వేరు: 2, 1, 6 మహర్ పశ్చిమాన, 10, 15 మహర్ తూర్పున. బంగ్లాదేశ్ ఏర్పడిన యుద్ధంలో ఈ రెజిమెంట్ రెండు సరిహద్దుల్లో నిలిచింది.
1941లో తెరిచిన తలుపు ఇప్పుడు సరిహద్దు, ఎత్తైన ప్రాంతాలు, తిరుగుబాటు నిరోధక కార్యకలాపాలు, ఐక్యరాజ్యసమితి మిషన్ల వరకు విస్తరించింది. సాగర్‌లో శిక్షణ, సరిహద్దులో బెటాలియన్లు, ఢిల్లీలో కల్నల్ ఆఫ్ ది రెజిమెంట్ — ఈ మూడూ కలిసి నడుస్తున్నాయి. నినాదం మారలేదు. యశ్ సిద్ధి. యుద్ధ నినాదం మారలేదు.
